⭕️کدک فشرده سازی و فرمت تصویری HEVC/H.265 چیست؟

 کدک فشرده سازی و فرمت تصویری HEVC/H.265 چیست؟

کدک فشرده سازی و فرمت تصویری HEVC/H.265 نسبت به مدت کوتاهی که عرضه شده است، به محبوبیت بسیار زیادی میان کاربران دست یافته است. احتمالاً شما هم در سایت‌های دانلود فیلم و ویدئو بارها با نسخه‌های X265 سبک‌تر مواجه شده‌اید که در عین حال که از حجم پایین‌تری برخوردارند، کیفیت تصویری بالاتری را نیز ارائه می‌کنند. اما این مطلب چقدر صحت دارد؟ آیا واقعاً کدک تصویری HEVC/H.265 در عین حال که سبک‌تر است، باکیفیت‌تر هم است؟ آیا چنین چیزی ممکن است؟ امروز قرار است برای اولین بار در ایران به این موضوع بپردازیم و واقعیت‌ها را به دور از اغراق و بزرگنمایی معرفی کنیم.

کدک چیست؟

برای رسیدن به پاسخ پرسش‌های فوق، ابتدا باید بدانیم کدک CODEC چیست. احتمالاً تا به امروز بارها مجبور شده‌اید که برای آنکه بتوانید فایل‌های صوتی یا تصویری خاصی را بر روی کامپیوتر یا موبایل‌تان اجرا کنید، بسته‌های کدک رایگانی نظیر K-Lite Codec Pack Mega را دانلود و نصب کنید. اما شاید معنای این عبارت را ندانید. کدک CODEC در واقع سر واژه‌ی دو عبارت COMPRESSOR / DECOMPERESSOR به معنای "متراکم کردن و خارج کردن از حالت متراکم" CO+DEC است. به عبارت دیگر، فایل‌های خام سنگین صوتی و تصویری توسط الگوریتم‌های فشرده سازی، متراکم و سبک می‌شوند و دستگاه پخش شما برای اجرای این فایل‌ها نیاز به دیکدر همان الگوریتم دارد و شما با نصب بسته‌های کدک بر روی دستگاه خود (یا استفاده از پلیری که کدک‌های بیشتری را بصورت پیش فرض پشتیبانی می‌کند)، دستگاه خود را قادر می‌سازید تا بتواند فایل رمزگذاری و فشرده شده نا آشنا را کدگشایی کرده و پخش کند.

‌تصور نکنید که کدک‌های صوتی و تصویری چیزی فراتر استفاده روزمره ماست. تمام فرمت‌های رایج و مشهور نظیر MP3 نیز کدک صوتی یا تصویری است. تنها با این تفاوت که این کدک‌ها به دلیل محبوبیت بسیار زیاد، بطور پیش فرض بر روی تمام نرم افزارها یا دستگاه‌های پخش موجود است. اما برای فرمت‌هایی که نوظهورتر هستند و یا دارای حق کپی رایت می‌باشند و کمپانی‌های نرم افزاری توان خرید امتیاز حق استفاده از آن‌ها را نداشته‌اند، باید کدک آن فرمت را از طریق بسته‌هایی که بالاتر لینک دانلود آن قرار داده شد دریافت و نصب کنید تا بتوانید از آن فایل صوتی یا تصویری که از این روش فشرده شده است، استفاده کنید.

⭕️کدک فشرده سازی HEVC/H.265 چیست؟

کدک H.265 که با نام مستعار HEVC سر واژه‌ی عبارت High Efficiency Video Coding و یا X265 نیز شناخته می‌شود، نسل جدید الگوریتم کدگذاری ویدئویی است که یک انقلاب عظیم در صنعت ویدئو استریم و شبکه‌های کابلی و نیز یک آپگرید بزرگ نسبت به کدک پیش از خودش یعنی کدک H.264 که با نام مستعار AVC سر واژه‌ی عبارت Advanced Video Coding شناخته میشد به حساب می‌آید.

هر ویدئو در حقیقت از تعداد زیادی عکس تشکیل شده که با سرعت پشت سر هم به نمایش در می‌آیند و نمایش پیوسته‌ی آن‌ها حس یکپارچگی ویدئویی را تلقین می‌کند. به این تصاویر در اصطلاح، فریم گفته می‌شود. بطور معمول ویدئوهای سینمایی و استاندارد مرسوم تصویر برداری دوربین‌های دیجیتال، 30 فریم بر ثانیه است. اما به هر میزان که تعداد فریم‌ها بالاتر رود، حس پیوستگی بیشتری در تصویر به وجود می‌آید به گونه‌ای که در ویدئوهای بالاتر از 120 فریم بر ثانیه، می‌توان افکت اسلوموشن را به وجود آورد.

کاری که الگوریتم‌های فشرده سازی کدک تصویری HEVC/H.265 و نسخه‌ی قدیمی آن یعنی کدک AVC/H.264 انجام می‌دهند این است که دو فریم متوالی را بررسی می‌کنند تا قسمت‌های کاملاً یکسان بین دو فریم را شناسایی کنند. سپس تنها آن بخشی که در فریم جدید تغییر کرده است را حفظ نموده و بخش‌های ثابت مانده از فریم قبلی را به فریم بعدی نیز اختصاص می‌دهند.

با این روش، دیگر نیازی نیست اطلاعات پیکسلی تک تک فریم‌ها حفظ شود. بلکه با انتقال اطلاعات تکراری ثبت شده در فریم قبلی، بخش زیادی از داده‌های سنگین تکراری، نادیده گرفته می‌شوند و در این شیوه به میزان قابل توجهی از حجم ویدئو کاسته می‌شود و تحت تأثیر کم حجم شدن ویدئو، امکان آپلود و دانلود آسان‌تر ویدئو یا قرار دادن آن بر روی دیسک‌های DVD و Blu-Ray میسر می‌گردد.اما این تمام آنچه که الگوریتم‌های کدگذاری کدک‌های ویدئویی انجام می‌دهند نیست. با آنکه انتقال اطلاعات تکراری از فریم قبلی به فریم جدید از ذخیره داده‌های تکراری و افزایش بی‌فایده‌ی حجم ویدئو می‌کاهد. اما در هر فریم هم ممکن است بخش زیادی از پیکسل‌های تصویر، دارای رنگ‌بندی یکسان باشند. بنابراین می توان با یکبار ثبت داده‌های مربوط به تعداد زیادی از پیکسل‌های مشابه، از ثبت دوباره اطلاعات تکراری آن‌ها در همان فریم خودداری کرد و در نتیجه مجدداً حجم قابل توجهی از تصویر را کاهش داد.